وبلاگ
شکستگی لگن چه علائم و راه درمانی دارد؟
شکستگی لگن چه علائم و راه درمانی دارد؟
شکستگی لگن: علائم، دلایل، تشخیص و رویکردهای تخصصی درمانی
استخوانها و ستون فقرات ما در طول زندگی همواره در معرض آسیبهای فیزیکی و شکستگیهای احتمالی هستند و عوامل متعدد و گوناگونی همچون سوانح رانندگی، زمین خوردنهای ناگهانی و یا فرآیند طبیعی افزایش سن میتواند موجب شود تا ساختار استخوانی بدن آسیبپذیرتر از قبل شود. در میان بخشهای مختلف اسکلتبندی بدن، ناحیه لگن یکی از حساسترین و مهمترین نقاطی است که در برابر آسیبهای فیزیکی واکنش شدیدی نشان میدهد و شکستگی در این ناحیه با دردهای طاقتفرسا و کاهش شدید دامنه حرکتی همراه است.
برای درمان درست و اصولی شکستگی استخوان لگن، مراجعه به یک متخصص ارتوپد حاذق ضروری است. اگر ساکن شهر رشت هستید و به دنبال دریافت خدمات درمانی تخصصی میباشید، ، دکتر رضا رضایی متخصص ارتوپد و جراح لگن، با دانش و تجربه خود میتواند راهنمای شما در مسیر تشخیص و درمان این آسیبهای جدی باشد. در این مقاله به بررسی جامع شکستگی لگن، انواع آن و روشهای تشخیص و درمان میپردازیم.
فهرست مطالب:
- شکستگی لگن چیست؟
- انواع شکستگی لگن
- علائم اصلی شکستگی لگن
- دلایل ایجاد شکستگی لگن
- عوامل خطر
- شکستگی لگن در گروههای مختلف سنی
- روشهای تشخیص شکستگی لگن
- درمان شکستگی لگن (بدون جراحی و با جراحی)
- عوارض بعد از شکستگی لگن
- مراقبتهای خانگی و تغذیه مناسب
- مدتزمان بهبودی
- نتیجهگیری
- سوالات متداول
شکستگی لگن چیست؟
شکستگی لگن که در متون پزشکی با عنوان Hip fracture شناخته میشود، به شکستگی جزئی یا کامل استخوان ران در قسمتی که به استخوان لگن متصل شده است گفته میشود. شکستگی استخوان در ناحیه لگن یک آسیبدیدگی بسیار جدی محسوب میشود که نیازمند دریافت مراقبتهای فوری و دقیق پزشکی است.
این آسیب معمولاً در اثر سقوط از ارتفاع یا تصادفات رانندگی ایجاد میشود و شیوع آن در افراد مسن بهمراتب بیشتر است؛ چرا که با افزایش سن، استخوانها بهتدریج ضعیف و شکنندهتر میشوند. باید توجه داشت که درد استخوان لگن در سمت چپ و سمت راست میتواند نشانه یک آسیب جدی ارتوپدی در این ناحیه باشد که باید برای تشخیص دقیق و جلوگیری از عوارض بیشتر، سریعاً به متخصص مراجعه شود.
انواع شکستگی لگن
شکستگیهای ناحیه لگن بسته به محل آسیبدیدگی و نوع ضربه، انواع مختلفی دارند. شناخت این دستهبندیها برای انتخاب بهترین درمان ضروری است.
- شکستگی گردن استخوان ران (Neck of Femur)
شایعترین نوع شکستگی لگن، آسیبدیدگی در گردن فمور است. این ناحیه درست زیر سر استخوان ران قرار دارد و در سالمندان و افراد با پوکی استخوان بیشتر دیده میشود. - شکستگی اینترتروکانتریک
این نوع شکستگی در بخش بین دو تروکانتر استخوان ران ایجاد میشود. معمولاً احتمال جوشخوردن در این آسیب بیشتر است و با جراحی بهخوبی درمان میشود. - شکستگی پشت لگن
آسیب به استخوانهای پشتی لگن معمولاً با کمردرد شدید همراه است و گاهی با شکستگی مهرهها همزمان میشود. - شکستگی استخوان عانه (Pubic Ramus Fracture)
در اثر ضربههای شدید مثل تصادف یا سقوط از ارتفاع و بیشتر در افراد جوان رخ میدهد. - شکستگی غضروف لگن
آسیب به غضروفهای مفصل ران معمولاً با درد عمقی لگن همراه است و در ورزشکاران شایعتر است. - شکستگی استرسی لگن
در اثر فشار مکرر مانند دویدن طولانیمدت ایجاد میشود. تشخیص آن دشوار و معمولاً نیازمند MRI است. - شکستگی استابولوم
در این آسیب، حفره گویمانند لگن میشکند و ممکن است همراه با دررفتگی مفصل ران باشد. - شکستگی ایلیوم و گوی لگن
در برخی موارد نیاز به پروتز یا تعویض مفصل ران برای بازگرداندن حرکت طبیعی است.
شکستگی لگن میتواند در نواحی مختلفی از استخوان لگن و ران رخ دهد. رایجترین انواع آن شامل شکستگی گردن فمور، شکستگی اینترتروکانتریک، شکستگی پشت لگن و شکستگیهای استرسی است. علاوه بر این، میتوان این شکستگیها را بر اساس ماهیت آسیب نیز دستهبندی کرد که شامل شکستگیهای باز و بسته، جابهجاشده و همچنین شکستگیهای پایدار و ناپایدار لگن میشود. اصلیترین و رایجترین نوع شکستگی لگن، شکستگی گردن استخوان ران یا گردن فمور است که در ناحیه درست زیر سر استخوان ران قرار دارد و در بسیاری از موارد با شکستگی همزمان استخوان ران همراه است.
نوع دیگر، شکستگی هیپ بین تروکانتریک است که ناحیهای دورتر از مفصل ران را درگیر میکند و معمولاً عوارض کمتری نسبت به سایر انواع دارد و با سرعت بیشتری ترمیم میشود. شکستگیهای پشت لگن اغلب با کمردردهای شدیدی همراه هستند و گاهی ممکن است به مهرههای کمر نیز آسیب وارد کرده و شکستگی ستون فقرات را به همراه بیاورند. شکستگی استخوان عانه یا همان استخوان شرمگاهی نیز نوع دیگری است که معمولاً در اثر ضربات بسیار شدید مانند تصادف یا سقوط از ارتفاع رخ میدهد. همچنین شکستگیهای غضروفی که در اثر آسیب به بافتهای رابط و غضروفهای متصلکننده استخوانها ایجاد میشوند، از دیگر انواع این آسیب هستند.
شکستگیهای استرسی که به صورت ترکهای مویی در استخوان ران ظاهر میشوند، معمولاً در ورزشکاران و جوانانی که استفاده بیش از حد از لگن دارند دیده میشوند و تشخیص آنها به دلیل ظرافت ترکها بسیار دشوار است. در شکستگیهای استابولوم، سر استخوان ران از حفره استابولوم خارج شده و در میرود که در این شرایط باید همزمان دررفتگی مفصل ران و شکستگی استخوان درمان شود. شکستگیهای ایلیوم و گوی لگن نیز از انواع پیچیده هستند که گاهی نیاز به جایگزینی با پروتزهای مصنوعی دارند تا عملکرد حرکتی بیمار بازیابی شود.
علائم شکستگی لگن
مهمترین نشانههای شکستگی لگن شامل موارد زیر است:
- درد شدید لگن که به ران و کشاله ران انتشار مییابد
- عدم توانایی راهرفتن یا ایستادن
- محدودیت دامنه حرکت
- کبودی و تورم لگن
- کوتاهتر شدن یا چرخش غیرطبیعی پا
- درد منتشر شونده به زانو یا باسن
- در صورت مشاهده این علائم، مراجعه فوری به متخصص ارتوپد ضروری است.
در رشت، بسیاری از بیماران برای بررسی این عوارض به دکتر رضا رضایی متخصص ارتوپد و فوق تخصص جراحی زانو مراجعه میکنند.
علائم شکستگی لگن معمولاً بهصورت ناگهانی ظاهر میشوند اما در برخی موارد ممکن است بهتدریج تشدید شوند. درد تیز و شدید در ناحیه لگن، ران و کشاله ران از بارزترین نشانههاست که ممکن است به باسن و ساق پا نیز کشیده شود و دردی شبیه به سیاتیک یا حتی درد در زانو ایجاد کند.
ناتوانی در ایستادن یا راه رفتن به دلیل شدت درد و محدودیت حرکتی، از دیگر علائم شایع است و تغییرات فیزیکی نظیر کبودی در ناحیه لگن و کوتاهتر به نظر رسیدن یکی از پاها نسبت به پای دیگر میتواند از نشانههای ظاهری شکستگی باشد که در این شرایط، حضور متخصص ارتوپد اهمیت حیاتی دارد و دکتر رضا رضایی متخصص ارتوپد و جراح لگن در رشت میتواند با معاینات بالینی دقیق، این نشانهها را ارزیابی کند.
علت شکستگی لگن
مهمترین دلایل ایجاد شکستگی لگن عبارتاند از:
- زمینخوردن، بهویژه در سالمندان
- تصادفات رانندگی
- پوکی استخوان
- فعالیت شدید ورزشی و ضربههای مکرر
- تغییرات ناگهانی وضعیت بدن در سالمندان
بیشتر شکستگیهای لگن در اثر حوادثی مانند تصادف اتومبیل یا سقوط رخ میدهند. ورزشکاران بهویژه دوندگان مسافتهای طولانی ممکن است دچار شکستگیهای استرسی ناشی از استفاده مکرر شوند. در سالمندان حتی یک افتادن ساده یا چرخش ناگهانی نیز میتواند موجب شکستگی شود؛ چرا که در افراد مبتلا به پوکی استخوان، فعالیتهای عادی روزمره مانند پیادهروی یا بلند شدن از صندلی نیز ممکن است استخوان را بشکند. ریسک بروز این مشکل با عواملی نظیر سن، یائسگی در زنان، سبک زندگی کمتحرک و مصرف برخی داروها افزایش مییابد.
عوامل افزایشدهنده خطر
برخی از افراد بیش از دیگران در معرض شکستگی لگن قرار دارند:
- سن بالا (بیش از ۶۵ سال)
- جنسیت مؤنث به دلیل یائسگی
- مصرف الکل
- کمتحرکی و ضعف عضلات
- کمبود ویتامین D
- مصرف داروهای کورتونی
- پوکی استخوان
حدود ۷۵ درصد از شکستگیهای لگن در زنان مسن رخ میدهد و مصرف بیش از حد الکل نیز با تضعیف استخوانها، این ریسک را تشدید میکند. اگرچه کودکان استخوانهای قوی دارند اما آسیبهای شدید ناشی از تصادفات میتواند در آنها نیز منجر به شکستگی شود. در جوانان نیز تصادفات رانندگی دلیل اصلی این عارضه است.
تشخیص شکستگی لگن
تشخیص صحیح شکستگی باید توسط متخصص ارتوپد انجام شود و شامل موارد زیر است:
- معاینه فیزیکی و ارزیابی دامنه حرکت
- عکس رادیولوژی (X-Ray)
- MRI برای مشاهده ترکهای مویی یا آسیب بافت نرم
- سیتیاسکن برای بررسی دقیق شکستگیهای پیچیده
برای تشخیص دقیق، پزشک ابتدا به بررسی سوابق حادثه و معاینات عصبی میپردازد و سپس از روشهای تصویربرداری مدرن استفاده میکند. تصویربرداری اشعه ایکس برای تولید تصاویر کلی از استخوان، MRI برای بررسی دقیقتر بافتهای نرم و استخوان، و سیتیاسکن برای مشاهده جزئیات ساختار لگن از جمله روشهای استاندارد هستند. عکس شکستگی لگن به متخصص اجازه میدهد تا نوع آسیب، التهاب یا ترک را به دقت شناسایی کرده و بر اساس آن برنامه درمانی را تنظیم کند.
درمان شکستگی لگن
درمان بسته به سن بیمار، شدت آسیب و وضعیت عمومی بدن انتخاب میشود.
درمان بدون جراحی
در موارد بسیار خاص مانند کودکان یا شکستگیهای پایدار، از روشهای غیرجراحی مانند:
- بیحرکتی
- دارودرمانی
- فیزیوتراپی
- گچگرفتن در برخی موارد
درمان با لیزر یا تحریک الکترونیکی
برای برخی شکستگیهای ترکخورده، از روشهای تقویتی مانند اولتراسونیک استفاده میشود.
جراحی شکستگی لگن
اکثر شکستگیهای لگن نیاز به جراحی دارند. تکنیکهای رایج شامل:
- استفاده از پیچ، میخ یا پلاک
- تعویض بخشی یا کامل مفصل ران
- اصلاح دررفتگی مفصل
پروتز مفصل ران
در برخی موارد که شکستگی شدید است، تعویض مفصل ران بهترین گزینه درمانی است.
فیزیوتراپی
پس از جراحی یا درمان غیرجراحی، فیزیوتراپی نقش مهمی در بازگشت قدرت عضلانی و حرکت طبیعی دارد.
داروهای مناسب
- مسکنها و داروهای ضدالتهاب
- آنتیبیوتیک پس از جراحی
- داروهای ضدانعقاد برای جلوگیری از لخته خون
درمان شکستگی لگن به سن، سلامت کلی و نوع آسیب بستگی دارد و اکثر آنها طی یک یا دو روز پس از آسیب نیاز به جراحی دارند. در برخی موارد که جراحی مقدور نیست، روشهای دارودرمانی و فیزیوتراپی به کار میرود که در کودکان برای بیحرکت نگهداشتن مفصل و جوش خوردن استخوانها از گچ گرفتن استفاده میشود. در درمان با لیزر یا امواج اولتراسونیک، تحریک الکترونیکی استخوان برای ترمیم ترکها انجام میگیرد.
در عملهای جراحی، پزشک ممکن است از پیچ، میخ یا صفحات فلزی برای ثابت کردن استخوانها استفاده کند و در صورت نیاز، تعویض مفصل ران یا استفاده از پروتز صورت میگیرد.
فیزیوتراپی پس از درمان اصلی، نقش غیرقابلانکاری در بازیابی انعطاف و قدرت عضلانی دارد. مصرف داروهای مسکن و ضدالتهاب برای مدیریت درد و استفاده از آنتیبیوتیکها برای پیشگیری از عفونت نیز بخشی از مسیر درمانی است.
مراقبتهای خانگی و تغذیه مناسب برای روند بهبودی بسیار حیاتی است. مصرف غذاهای غنی از کلسیم، ویتامین D، ویتامین K، فسفر و پروتئین به جوش خوردن استخوانها کمک شایانی میکند. مدتزمان بهبودی به سن و شدت آسیب بستگی دارد و ممکن است از چند هفته تا چند ماه متغیر باشد.
عوارض بیتحرکی طولانیمدت مانند لخته شدن خون در ریهها، زخم بستر و عفونتهای ریوی بسیار جدی هستند که ارتباط مستقیمی با مرگومیر ناشی از این شکستگیها دارند.
به همین دلیل، تشخیص و درمان سریع توسط فردی متخصص همچون دکتر رضا رضایی متخصص ارتوپد و فوق تخصص جراحی زانو در رشت، میتواند تفاوت بزرگی در سرنوشت حرکتی و کیفیت زندگی بیمار ایجاد کند. در پایان باید تأکید کرد که اگرچه نمیتوان همیشه از حوادث پیشگیری کرد، اما با سبک زندگی فعال، تغذیه مناسب و معاینات منظم میتوان خطر را کاهش داد. در صورت بروز هرگونه ضربه شدید به لگن، برای دریافت مشاوره و درمان اصولی حتماً به یک متخصص معتبر مراجعه کنید.
کلام آخر:
شکستگی لگن یک آسیب جدی است که میتواند توان حرکتی فرد را تحتتأثیر قرار دهد. تشخیص سریع و درمان اصولی، بهویژه زیر نظر متخصص ارتوپدی، نقش کلیدی در پیشگیری از عوارض دارد.
اگر دچار درد شدید لگن هستید یا مشکوک به شکستگی هستید، مراجعه به دکتر رضا رضایی متخصص ارتوپد و فوق تخصص جراحی زانو در رشت میتواند روند تشخیص و درمان را سریعتر و دقیقتر کند.
جراح و متخصص ارتوپدی
دکتر رضا رضایی فوق تخصص جراحی زانو
درمان انواع شکستگی های اطفال و بالغین
جراحی آرتروپلاستی (تعویض مفصل) زانو و لگن
آسیب های ورزشی و تاندون و لیگامان زانو و شانه
عضو نظام پزشکی شهر رشت
عضو انجمن جراحان ارتوپدی ایران
عضو انجمن جراحان زانو، آرتروسکوپی و آسیب های ورزشی ایران
تلفن : 01332135116
شماره همراه: 09055685068
آدرس: رشت، گلسار، ابتدای بلوار نماز، ساختمان پزشکان آتیه، طبقه نهم واحد 904
پرسشهای متداول
چگونه میتوان خطر ابتلا به عفونت ریه را بعد از جراحی استخوان لگن کاهش داد؟
با مصرف داروهای رقیقکننده خون و انجام برخی فعالیتهای حرکتی سبک تحت نظر پزشک، این خطر به حداقل میرسد.
در دوران نقاهت به چه منظور از دستگاه پالس اکسیمتر استفاده میشود؟
برای بررسی عملکرد ریه و سنجش میزان اکسیژن خون در بیماران، از این دستگاه استفاده میشود تا از وضعیت تنفسی بیمار اطمینان حاصل گردد.
شکستگی لگن چه مدت طول میکشد تا خوب شود؟
مدتزمان بهبودی بسته به سن، شرایط سلامت کلی و میزان آسیبدیدگی متفاوت است و میتواند از چند هفته تا سالها به طول بینجامد.
شکستگی لگن چه اختلالاتی را در فعالیتهای روزمره ایجاد میکند؟
اکثر افراد مبتلا، برای راه رفتن و انجام فعالیتهای روزانه مانند لباس پوشیدن یا حمام کردن، حداقل در ماههای اول به کمک نیاز دارند.
ارتباط شکستگی لگن و پوکی استخوان چیست؟
پوکی استخوان باعث ضعیف و متخلخل شدن ساختار استخوانها میشود و در نتیجه، احتمال شکستگی لگن را حتی با ضربات ناچیز بهشدت افزایش میدهد.
آیا افرادی که دچار شکستگی لگن شدهاند میتوانند زایمان طبیعی داشته باشند؟
بله، افراد پس از طی کردن دوره درمان و بهبودی کامل شکستگی لگن، در صورت تأیید پزشک متخصص میتوانند زایمان طبیعی داشته باشند.
آیا عمل شکستگی لگن در سالمندان انجام میشود؟
بله، با توجه به میزان آسیب و شرایط عمومی بیمار، در اکثر سالمندان جراح ناچار به انجام عمل برای بازگرداندن توانایی حرکتی و کاهش درد است.
مسکنهای مؤثر برای شکستگی لگن چیست؟
داروهای غیراستروئیدی و ضدالتهابی مانند ناپروکسن، طبق دستور پزشک بهترین مسکنها برای مدیریت درد و التهاب پس از شکستگی لگن هستند.
