وبلاگ
اعصاب و درد مفاصل ناشی از آن
اعصاب و درد مفاصل ناشی از آن
اعصاب و درد مفاصل ناشی از آن ارتباط تنگاتنگی با هم دارند. به این معنی که استرس و درگیری اعصاب موجب ایجاد دردهای مفصلی و استخوانی گوناگونی در افراد میشود. بدن درد عصبی در اکثر موارد ناشی از استرس و اضطراب و افسردگی است و با دردهای استخوان ها و مفاصل انسان بروز میکند.
طبیعی است که هرازگاهی در دستها، انگشتان، پاها و مچ پا کمی احساس ناراحتی کنیم. این نوع دردها عموما به عنوان درد عصبی تلقی میشوند.
دردهای عصبی یا درد نوروپاتیک، یکی از دردهای مزمن بوده که برخی افراد به آن مبتلا هستند. این درد عصبی که در جاهای مختلف بدن خود را نشان میدهد، گاهی درست تشخیص داده نمیشود.
دردهای عصبی، در اثر یک ضایعه یا آسیب بر سیستمهای عصبی رخ میدهد. این درد زمانی به وجود میآید که سیستم عصبی محیطی دچار آسیب شده باشد. این سیستم، شامل تمام اعصاب بدن به جز مغز و نخاع بوده که پیامهای محیطی را دریافت و به مغز و نخاع ارسال میکند.
افرادی که دچار نوروپاتیک یا درد عصبی هستند، عموماً احساس گزگز دست و پا و همچنین بیحسی و ضعف عضلانی در قسمتهای مختلف بدن دارند. حتی قسمتی از بدن که احساس درد دارد نسبت به لمس حساس بوده و کوچکترین فشار به آن قسمت، منجر به درد میشود. نوروپاتیک ممکن است بسیار خفیف و جزئی یا بسیار دردناک و غیرقابل تحمل باشد. تحقیقات نشان داده که این درد در هنگام شب شدیدتر بوده، به طوری که میتواند خواب را مختل کند. به طور کلی میتوان گفت تأثیرات منفی دردهای عصبی، موجب بروز اختلال در زندگی مانند افسردگی، اضطراب و اختلال در خواب به دلیل درد بسیار، خواهد شد.
علت به وجود آمدن دردهای عصبی:
دلایل مختلف درد عصبی:
- مصرف برخی داروها مانند شیمی درمانی.
- بیماریهایی که بر سیستم عصبی تأثیر میگذارد. مانند: اعتیاد به الکل و سرطان.
- بیماریهایی که به اعصاب حسی حمله میکند. مانند دیابت ۳، زونا، MS و سکته مغزی. به عنوان مثال در دیابت با گذر زمان به دلیل بالا رفتن قند خون، عروق خونی که اکسیژن و مواد غذایی را به سیستم عصبی میرسانند، دچار مشکل میشوند. کاهش دریافت اکسیژن و مواد غذای به سیستم عصبی، میتواند به عملکرد اعصاب آسیب برساند. حدود ۵۰ درصد از افراد مبتلا به دیابت، به درد های مزمن عصبی مبتلا هستند.
- ضربه به سیستمهای عصبی مانند ضربه به نخاع که باعث آسیب نخاعی میشود. یکی از نمونههای آسیب دیدن سیستم اعصابی، سندروم تونل کارپال است. این سندروم موجب درد و بیحسی در مچ دست و انگشتان میشود. سندرم تونل کارپال در اثر فشرده شدن عصب مدین در مچ دست ایجاد میشود. این فشرده شدن عصب میتواند در اثر شکستگی به وجود آید. این سندرم، بیحسی و گزگز انگشتان را به ویژه در هنگام فعالیت با دست، به همراه دارد.
- اختلالات رگهای خونی کوچک که میتواند منجر به کاهش خونرسانی به اعصاب شود. این اختلال به سیستم اعصابی آسیب میرساند.
- تومورهای خوشخیمی که بر بافت عصبی تاثیر میگذارند.
- کمبود ویتامین B-۱۲
روشهای درمان دردهای عصبی
درد نوروپاتیک غالباً مزمن بوده و درمان آن ممکن است چالشبرانگیز باشد. اما دلیلی برای نگرانی وجود ندارد، چراکه روشهای درمانی مختلفی برای درمان آن وجود دارد. روشهای درمان دردهای عصبی عبارتند از:
دارو:
دردهای عصبی با مسکنهای معمولی مانند ایبوپروفن بهبود پیدا نمیکنند. به همین دلیل پزشک متخصص از دیگر داروها، با حداقل دوز، شروع به درمان میکند. این داروها در دوزهای بالا، واکنش بهتر و سریعتری برای درمان درد میدهند اما عوارض جانبی خطرناکی به همراه دارند. از جمله عوارض جانبی آن، خستگی، خواب آلودگی و تاری دید است؛ بنابراین، در دوران مصرف داروها باید از کارهایی مانند رانندگی یا کار با ماشینآلات خودداری کنید. بعد از گذشت یک تا دو هفته، بدن به دارو عادت و عوارضهای آن کاهش پیدا میکند. اگر عوارضها همچنان ادامه داشت حتما به دکتر خود اطلاع دهید.
قرص دردهای عصبی ممکن است با داروهای بیماریهایی همانند اضطراب، افسردگی و سردرد مشترک باشد. در برخی مواقع کرمهای موضعی تجویز میشود که تا حدودی ممکن است مؤثر واقع شود. برخی داروهایی که در این حوزه تجویز میشود شامل آمیتریپتیلین (amitriptyline)، دولوکستین (duloxetine)، پرگابالین (pregabalin) و گاباپنتین (gabapentin) هستند. با این حال، دارو برای افراد مبتلا به دردهای عصبی فقط یک تسکیندهنده جزئی است.
جراحی:
اگر دردهای مزمن عصبی ناشی از جراحت و آسیب دیدن عصب باشد، برای درمان، نیاز به جراحی دارد.
درمانهای مکمل:
این گروه از درمانها، اصولا به همراه دارو انجام میشود. مانند: فیزیوتراپی یا کادر درمانی، طب سوزنی و ماساژ درمانی.
تحریک الکتریکی (tDCS):
این روش، یکی از روشهای محبوب برای درمان دردهای عصبی است. در تحریک الکتریکی دو الکترود بر روی سر فرد قرار میگیرد. بعد از آن جریان بسیار ضعیف الکتریکی بین ۰.۵ تا ۲ میلیآمپر توسط یک باتری ۹ ولتی تولید خواهد شد؛ در طی چند جلسه این روش درمانی انجام میشود. به وسیله این الکترودها تحریکهایی از روی جمجمه بر سلولهای مغزی صورت میگیرد.
از این روش برای درمان افسردگی و دردهای عصبی استفاده میشود. تحقیقات نشان داده این روش در روال بهبود بیماریهایی مانند افسردگی و دردهای عصبی، تأثیرگذار بوده است. در هنگام انجام این روش، دردی به فرد وارد نشده و عوارضی برای وی نخواهد داشت.
نوروفیدبک (TMS):
این روش یکی از رایجترین روشهای درمانی است. در این روش فرد را در یک محیط آرام قرار میدهند سپس دو الکترود بر روی سر وی وصل میشود، حال از فرد درخواست میشود با نگاه کردن به صفحه کامپیوتر رو به روی خود، بدون به کار بردن دستها یک سری کار به وسیله امواج مغز انجام دهد. به عنوان مثال فیلم در حال پخش را متوقف کند. این روش درمانی موجب شده تا مغز خود تنظیمی را یاد بگیرد. همچنین، در این روش امواج مغز آرایش جدیدی پیدا میکنند. این روش عوارض منفی نداشته و نتایج مثبتی از آن برای درمان بیماریهایی مانند میگرن، افسردگی، دردهای عصبی دریافت شده است.
پیشگیری از دردهای عصبی:
- رژیم غذایی سالم، یکی از عوامل پیشگیری از دردهای عصبی است. خوردن میوه، سبزیجات، غلات سبوسدار را به برنامه غذایی خود اضافه کنید. همچنین با خوردن گوشت، تخم مرغ، ماهی، لبنیات کم چرب و غلات غنی شده، مانع از بروز کمبود ویتامین B-۱۲ شوید.
- ورزش هفتگی را فراموش نکنید. در برنامه هفتگی خود، حداقل ۳ روز را برای ورزش اختصاص دهید.
- از انجام کارهای خطرناک و پر ریسک که خطر آسیبدیدگی سیستم نخاعی و سیستم عصبی را بالا میبرد، جلوگیری کنید.
- از کشیدن سیگار و مصرف مشروبات الکلی نیز پرهیز کنید.
نوروفیدبک (Neurofeedback) چیست؟
نوروفيدبک نوعی روش درمانی جدید و موثر است. اغلب افرادی که تحت درمان با روش نوروفيدبک قرار میگیرند، درگیر اختلالات روانپزشکی هستند. روش نوروفیدبک، برای کنترل یا اصلاح امواجی مورد استفاده قرار میگیرد، که به مغز فرستاده میشود. درواقع درمانگر در این روش، با تغییر امواج الکتریسیته مغزی، به فرد کمک میکند که در شرایط مختلف، چگونه امواج ناهنجار را به حالت هنجار و خود تنظیمی تبدیل کند. به این ترتيب، ابتدا الکترود، که سنسورهای حساسی هستند، روی پوست سر شما قرار میگیرد. در مدت قرارگیری الکترود روی سر شما، فعالیت الکتریکی مغزتان را به صورت امواج مغزی ثبت میکنند.
اغلب این امواج را در حالتی ثبت میکنند که شما مشغول دیدن یک فیلم یا انجام یک بازی کامپیوتری و یا شنیدن موسیقی هستید. سپس با تغییراتی که در صدا یا پخش فیلم، داده میشود، و به اصطلاح با هدایت فیلم، به شما کمک میکند امواج مغزی خود را اصلاح کنید. این تغییرات هم راستا با هدفی است که شما و درمانگر قصد دارید به آن برسید. به این ترتیب فعالیت و عملکرد مغز را به فرم طبیعی با هم هماهنگ میکنید. مثلا اگر در طول بازی، به شرایط اضطراب برسید، شما آموزش میبینید که چگونه در شرایط قرارگیری در اضطراب، آرامش را جایگزین آن کنید.
نوروفیدبک چگونه عمل میکند؟
نوروفیدبک به فرد آموزش میدهد که چگونه فعالیت هوشیار و ناهوشیار سطح مغز را کنترل کند. برای مثال، در رانندگی ابتدا یکسری قوانین و آموزشهای اولیه به شما داده میشود، در ابتدا شما با تمام حواس و تمرکز، روی تغییر دنده، آیینهها، ترمز، کلاج و… رانندگی میکنید. پس از مدتی با آموزشهایی که یاد گرفتید، به صورت خودکار، رانندگی کرده و در واقع به مهارت رانندگی میرسید. مهارتهایی که در نوروفیدبک آموزش داده میشود، برای خود تنظیمی مغز جهت برطرف کردن اختلالاتی بوده که با آن درگیر است. در نتیجه مغز پس از مدتی به طور خودکار و از طریق یادگیری ناهشیار میآموزد که سیگنال فیدبک را چگونه کنترل کند.
نوروفیدبک برای درمان چه بیماری هایی کاربرد دارد؟
خدمات نوروفیدبک، روی افراد و بیماریهایی کاربرد دارد، که از اختلالات هیجانی رنج میبرند. اینکه با توجه به وضعیت فرد، چه امواجی در مغز او کاهش یا افزایش پیدا کند، بستگی به متخصص درمانگر شما دارد. از اختلال مربوط به کمبود توجه تا درمان آسیبهای سکته مغزی، نمونه موثری از کاربردهای نوروفیدبک است. به طور خلاصه این روش درمانی، در اختلالات زیر موثر است:
- اختلالات خواب
- اختلالات کمبود توجه/ بیش فعالی(ADHD)
- ناتوانی در یادگیری
- صرع و سکته مغزی
- سردردهای میگرنی
- افسردگی مزمن
- سوء مصرف مواد مخدر و اعتیاد
- اضطراب
- وسواس
- سندروم پای بیقرار
- اختلالات مربوط به حافظه بلند مدت و کوتاه مدت
- بهبود تمرکز
- نوروفیدبک برای ترک اعتیاد
مشکلات سلامتی ناشی از استرس با افزایش ضربان قلب شروع میشوند و با فشار خون، سفتی عضلات و دردهای مفصلی ادامه مییابند. دردهای مفصلی و استخوان درد شاید به نظر ساده برسند، اما اختلالات زیادی را همراه دارند و در برخی موارد فرد را با مشکلات جدی در انجام کارهای روزمره مواجه میسازند.
دلایل دیگر ایجاد درد مفاصل :
تغییر ناگهانی حرکات بدن: زمانیکه دچار حملههای عصبی یا شرایط سخت و استرسزا میشویم، احتمالا حرکات بدنی ما دستخوش تغییراتی خواهند شد. لرزش بدنی، تکان سر و کارهایی از این قبیل که دست خود فرد نیست و ناخودآگاه اتفاق میافتد. در این صورت امکان بروز درد مفاصل و استخوان ها وجود دارد، حتی در شرایط منجر به ناتوانی بخشی از بدن میتواند باشد.
التهاب استرس: التهاب بدنی در اغلب موارد، با دردهای مفصلی همراه است. التهاب و تورم مفاصل از دیگر عوارض بارز استرس است که موجب سختی حرکت افراد میشود.
اختلال در عملکرد سیستم ایمنی: اضطراب و پریشانی در اغلب اوقات سبب کندی عملکرد سیستم ایمنی میشوند. از آنجائیکه با ضعف سیستم ایمنی، دردهای مفصلی بیشتر میشوند، لذا استرس و درد مفاصل موازی با یکدیگر اتفاق میافتند.
تنش عضلانی: افرادی که در شرایط سخت و استرسزا زندگی میکنند یا شغل پرتنشی دارند، اغلب دچار سفتی عضلات میشوند. از آنجائیکه عضلات سفت فشار بیشتری به مفاصل وارد میکنند، بنابراین درد و التهاب بیشتری را در پی خواهد داشت.
البته لازم به ذکر است که همیشه درد های مفاصل و استخوان ها ناشی از استرس، اضطراب و افسردگی نیست. در برخی موارد این دردها به دلیل خواب ناکافی و کار با کامپیوتر به مدت طولانی اتفاق میافتند. با این وجود در شرایطی که مضطرب هستید یا استرس زیادی دارید، این دردها بیشتر ظاهر خواهند شد.
افسردگی نوعی بیماری برگرفته از ضعف اعصاب است که اغلب در شرایط استرسزا بهوجود میآید و منجر به بروز درد مفاصل میشود. این بیماری به ایجاد دردهای مختلفی از جمله درد مفاصل در نواحی مختلف بدن منجر میشود.
عموما بدن درد عصبی ناشی از افسردگی شامل دردهای قفسه سینه، سردردهای میگرنی، کمر درد و ضعف و تنش عضلات است. البته افسردگی علائم دیگری نیز دارد و فقط موجب بروز درد مفاصل و عضلات نمیشود.
کلام آخر:
بدن درد عصبی که در نواحی مختلف بدن ظاهر میشود، بعضا به قدری سخت و آزاردهنده است که افراد قادر به دنبال آسانترین راه درمان آن هستند. از این روز بهترین فکر مردم برای درمان درد مفاصل، مصرف قرص مسکن و آرامبخش است اما قبل از آن حتما برای تسکین درد مفاصل، حرکات کششی ملایم و آهستهای را در منزل انجام دهید. همچنین با استفاده از کمپرس آب سرد یا گرم میتوانید ناحیه مورد نظر را کمی آرام کنید. توصیه میشود در حد امکان از حرکات و فعالیتهای بدنی شدید و طولانی مانند ورزشهای سخت و حمل اجسام سنگین بپرهیزید.
با مصرف برخی مواد غذایی نیز میتوانید تا حد زیادی از شدت درد خود بکاهید. از جمله غذاهای مفید برای کاهش درد مفاصل میتوان به ماهی و غذاهای دریایی، سبزیجات برگ تیره، سیر،زنجبیل، روغن زیتون و انواع قارچها اشاره کرد.
استراحت و ماساژدرمانی، راحتترین روش بهبود بیماریهای مفصلی و عضلانی است که از تشدید درد آنها جلوگیری میکند. در صورتیکه تمامی موارد فوق اثر نداشت، از مکملهای کلسیم و ویتامین دی و در نهایت از داروهای تجویزی پزشک استفاده نمایید.
